18/06/2025
🔥KỲ 5: SÓC TRĂNG – BẢN SẮC ĐA DÂN TỘC VÀ KHÁT VỌNG PHÁT TRIỂN
I. Sóc Trăng thời kỳ Đổi mới và Phát triển (Từ 1975 đến nay)
A. Tái lập tỉnh Hậu Giang và Sóc Trăng (1976, 1991)
💥Sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, để phù hợp với tình hình thực tế và định hướng phát triển mới, địa giới hành chính của Sóc Trăng tiếp tục có những thay đổi quan trọng. Ngày 21 tháng 02 năm 1976, Chính phủ cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam đã ban hành Nghị định số 31/NĐ, quyết định giải thể cấp khu và hợp nhất một số tỉnh. Theo đó, tỉnh Sóc Trăng được hợp nhất với tỉnh Cần Thơ và thành phố Cần Thơ để thành lập tỉnh Hậu Giang.
💥Tuy nhiên, sau gần hai thập kỷ hoạt động dưới tên gọi Hậu Giang, nhận thấy nhu cầu phân cấp quản lý và phát triển vùng một cách hiệu quả hơn, ngày 26 tháng 12 năm 1991, Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam tại kỳ họp thứ 10 (khóa VIII) đã quyết định tách tỉnh Hậu Giang thành 02 tỉnh: Cần Thơ và Sóc Trăng.1 Đầu tháng 04 năm 1992, tỉnh Sóc Trăng chính thức đi vào hoạt động trở lại, bao gồm các huyện Mỹ Tú, Kế Sách, Thạnh Trị, Mỹ Xuyên, Long Phú, Vĩnh Châu và thị xã Sóc Trăng.
💥Trong những năm tiếp theo, để đáp ứng yêu cầu phát triển và quản lý hành chính, Sóc Trăng tiếp tục điều chỉnh địa giới và nâng cấp các đơn vị hành chính. Cụ thể, các huyện Cù Lao Dung (2002), Ngã Năm (2003), Châu Thành (2008), và Trần Đề (2009) lần lượt được thành lập. Đặc biệt, vào ngày 08 tháng 02 năm 2007, thị xã Sóc Trăng được nâng cấp thành Thành phố Sóc Trăng, và đến năm 2022, Thành phố Sóc Trăng được công nhận là đô thị loại II.6 Tính đến năm 2019, tỉnh Sóc Trăng có diện tích 3.311,9 km² với 01 thành phố, 02 thị xã và 08 huyện, tổng cộng 109 xã, phường, thị trấn. Sự tái lập tỉnh và những điều chỉnh hành chính sau đó thể hiện chính sách phân cấp quản lý của nhà nước, nhằm tối ưu hóa sự phát triển kinh tế - xã hội dựa trên đặc thù và tiềm năng của từng địa phương.
B. Thành tựu kinh tế - xã hội: Tăng trưởng, chuyển dịch cơ cấu, hạ tầng và an sinh xã hội
💥Sau 50 năm giải phóng và đặc biệt là hơn ba thập kỷ tái lập tỉnh, Sóc Trăng đã vươn mình mạnh mẽ, đạt được những kết quả ấn tượng trên nhiều lĩnh vực. Tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân hàng năm giai đoạn 1993-2024 đạt trên 8,56%, một mức tăng trưởng khá cao. Quy mô kinh tế của tỉnh năm 2024 đạt 80.147 tỉ đồng, tăng gấp 53,3 lần so với năm 1992. Tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) bình quân đầu người năm 2024 đạt 66,5 triệu đồng, tăng 35 lần so với năm 1992, và giá trị sản xuất công nghiệp tăng gần 62,5 lần. Những con số này minh chứng cho sự tăng trưởng kinh tế vượt bậc, cho thấy Sóc Trăng đã thành công trong việc chuyển mình từ một vùng đất có xuất phát điểm rất thấp sau chiến tranh thành một nền kinh tế năng động và phát triển.
💥Đời sống của người dân được cải thiện đáng kể, các chính sách an sinh xã hội được triển khai hiệu quả. Tỷ lệ hộ nghèo giảm bình quân 1% mỗi năm, trong đó tỷ lệ hộ nghèo Khmer giảm 2% mỗi năm, cho thấy sự quan tâm đặc biệt đến cộng đồng dân tộc thiểu số. Mạng lưới giáo dục và y tế được đầu tư, nâng cấp, góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ công cho người dân. Công tác đền ơn đáp nghĩa được chú trọng, với mục tiêu hoàn thành 8.673 căn nhà cho đối tượng chính sách trước ngày 30 tháng 06 năm 2025.
💥Trong kỷ nguyên hiện đại, Sóc Trăng đang đẩy mạnh chuyển đổi số trong nhiều lĩnh vực, từ nông nghiệp, giáo dục, đến hành chính công và y tế. Mục tiêu là nâng cao năng suất, tối ưu hóa hiệu quả công việc, và mở ra những cơ hội đột phá trong sản xuất, kinh doanh, cũng như đời sống hàng ngày. Sự tập trung vào chuyển đổi số là một động lực phát triển mới, giúp tỉnh nâng cao năng lực cạnh tranh và hướng tới sự phát triển bền vững trong tương lai.
C. Thách thức và định hướng quy hoạch phát triển tương lai
💥Bên cạnh những thành tựu ấn tượng, Sóc Trăng vẫn phải đối mặt với một số khó khăn và thách thức trong quá trình phát triển. Tăng trưởng kinh tế đôi khi chưa đạt mục tiêu đề ra, và chuyển dịch cơ cấu kinh tế còn chậm. Đặc biệt, các ngành kinh tế mũi nhọn như nuôi tôm và xuất khẩu thủy sản gặp phải những biến động về giá nguyên liệu và kim ngạch xuất khẩu giảm. Lĩnh vực công nghiệp phát triển còn chậm, chưa đi vào chiều sâu, và ngành công nghiệp phụ trợ chưa phát triển, dẫn đến năng suất và chất lượng lao động chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển. Sự phụ thuộc vào nông nghiệp và thủy sản, như đã thấy từ xuất phát điểm sau chiến tranh, tiếp tục tạo ra thách thức về tính bền vững và khả năng chống chịu trước các cú sốc thị trường và biến đổi khí hậu (như hạn hán, xâm nhập mặn).
💥Để vượt qua những thách thức này và hiện thực hóa khát vọng vươn mình, tỉnh Sóc Trăng đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Quy hoạch tỉnh Sóc Trăng thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Quy hoạch này xác định các dự án ưu tiên đầu tư trong nhiều lĩnh vực quan trọng như giao thông vận tải, nông nghiệp, công nghiệp (bao gồm hạ tầng khu kinh tế, khu công nghiệp, cụm công nghiệp, và năng lượng điện), thương mại dịch vụ, văn hóa, thể thao, y tế, và giáo dục đào tạo. Việc triển khai quy hoạch này sẽ là kim chỉ nam để Sóc Trăng tiếp tục phát triển kinh tế - xã hội một cách toàn diện và bền vững trong những thập kỷ tới.
II. Văn hóa và Cộng đồng đa dân tộc tại Sóc Trăng
A. Sự hội tụ, giao thoa và tiếp biến văn hóa của ba dân tộc Kinh - Khmer - Hoa
💥Sóc Trăng là một vùng đất độc đáo, nơi diễn ra sự hội tụ, giao thoa và tiếp biến văn hóa sâu sắc giữa ba dân tộc anh em Kinh, Khmer, và Hoa. Các cộng đồng này đã cùng cộng cư, sống đan xen và gắn bó lâu đời, hình thành nên một truyền thống đoàn kết vững chắc trong lịch sử đấu tranh chống áp bức bóc lột và hiện nay cùng nhau xây dựng cuộc sống mới. Sự giao thoa văn hóa này đã kéo dài hơn 300 năm, tạo nên một bản sắc văn hóa vô cùng độc đáo và đa sắc thái cho người dân Sóc Trăng.
💥Bản sắc văn hóa đa dạng này được thể hiện rõ nét qua các công trình kiến trúc, lễ hội truyền thống, và ẩm thực đặc trưng. Các ngôi chùa Khmer như chùa Dơi (Mahatup), chùa Kh'leang, chùa Som Rong, và chùa Chén Kiểu (Sro Lôn), cùng với các ngôi chùa và miếu của người Hoa như chùa La Hán, Hỏa Đức Tự, và chùa Bà Thiên Hậu, là những minh chứng sống động cho sự hòa quyện kiến trúc và tín ngưỡng. Ẩm thực Sóc Trăng cũng là sự kết tinh của nhiều nền văn hóa, nổi bật với món Bún nước lèo Sóc Trăng, một món ăn đạt kỷ lục Top 10 món ăn ngon châu Á. Sóc Trăng là một hình mẫu của sự đa dạng văn hóa và hòa hợp dân tộc, nơi các giá trị truyền thống được gìn giữ và phát huy, tạo nên một cộng đồng đoàn kết và giàu bản sắc.
B. Đặc trưng văn hóa và đóng góp của người Khmer (lễ hội, tín ngưỡng, nghệ thuật, chùa)
💥Người Khmer là một trong những cộng đồng dân tộc lớn nhất tại Sóc Trăng, chiếm khoảng 28,9% dân số. Với lịch sử lâu đời, người Khmer đã kết tinh nhiều nét đẹp văn hóa đặc sắc, từ các loại hình nghệ thuật đến văn hóa tín ngưỡng và lễ hội.
Các di sản văn hóa phi vật thể tiêu biểu của người Khmer tại Sóc Trăng bao gồm: Lễ hội đua ghe Ngo, nghệ thuật trình diễn sân khấu Dù Kê, nghệ thuật trình diễn dân gian múa Rom vong, nghệ thuật trình diễn nhạc Ngũ âm, và nghệ thuật sân khấu Rô Băm. Trong đó, Lễ hội Ok Om Bok – Đua ghe Ngo là lễ hội nổi tiếng nhất, được tổ chức vào tháng 10 âm lịch hàng năm. Đây không chỉ là dịp để người Khmer bày tỏ lòng biết ơn thần Mặt Trăng mà còn là lễ hội có số lượng ghe và vận động viên tham gia đông nhất Việt Nam, được Tổ chức Guinness Việt Nam và Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là di sản văn hóa phi vật thể.
💥Chùa đóng vai trò trung tâm trong đời sống văn hóa và tín ngưỡng của người Khmer. Đây là nơi gìn giữ, bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể độc đáo, từ các đội kèn, trống, nhạc ngũ âm đến đội ghe Ngo. Các nghệ nhân như Danh Sol, bậc thầy dàn nhạc ngũ âm, và Lâm Thị Hương, trưởng đoàn nghệ thuật sân khấu Rô Băm Bưng Chông, đã có đóng góp to lớn trong việc truyền dạy và bảo tồn các loại hình nghệ thuật truyền thống này cho thế hệ trẻ. Vai trò của chùa Khmer như một trung tâm bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa là vô cùng quan trọng, giúp duy trì và phát triển các giá trị truyền thống trong cộng đồng.
C. Đặc trưng văn hóa và đóng góp của người Hoa (kiến trúc, tín ngưỡng, hoạt động kinh doanh)
💥Người Hoa là một cộng đồng dân tộc quan trọng khác tại Sóc Trăng, chiếm khoảng 5,9% dân số và đã sinh sống ổn định tại đây hơn 300 năm. Dù trải qua quá trình định cư lâu dài, họ vẫn bảo tồn được bản sắc văn hóa riêng, thể hiện qua kiến trúc, tín ngưỡng, và hoạt động kinh doanh.
💥Kiến trúc của người Hoa tại Sóc Trăng nổi bật với các ngôi chùa và miếu mang đậm phong cách truyền thống, góp phần đa dạng hóa du lịch tâm linh của tỉnh. Tiêu biểu là chùa La Hán, Hỏa Đức Tự (thờ Bà Hỏa), và chùa Bà Thiên Hậu (thờ Bà Thiên Hậu họ Lâm tên Mặc). Những công trình này không chỉ là nơi sinh hoạt tôn giáo mà còn là biểu tượng cho sự giao thoa văn hóa giữa các dân tộc.
💥Trong đời sống tâm linh, tín ngưỡng dân gian của người Hoa rất phong phú, thể hiện vũ trụ quan và nhân sinh quan độc đáo. Họ thường thờ cúng nhiều vị nhân thần và nhiên thần như Quan Công, Bà Thiên Hậu, Quan Âm Bồ Tát, Thổ Công, Thần Tài, và Thần Bếp, với mong muốn được phù hộ độ trì, an khang thịnh vượng. Tín ngưỡng này có vai trò quan trọng trong đời sống kinh tế của người Hoa, góp phần vào sự thành công trong kinh doanh và sản xuất. Họ đặc biệt đề cao "chữ Tín" (uy tín, sự trung thực) trong kinh doanh, coi đó là yếu tố cốt lõi cho sự thành công, vì tin rằng gian dối sẽ dẫn đến thất bại và sự trừng phạt của thánh thần. Điều này cho thấy tín ngưỡng dân gian không chỉ là chỗ dựa tinh thần mà còn là trụ cột cho đạo đức kinh doanh và sự gắn kết cộng đồng. Các miếu thờ và hội quán cũng là trung tâm để người Hoa gặp gỡ, trao đổi kinh nghiệm làm ăn, và tổ chức các hoạt động xã hội, từ thiện, tương trợ.
💥Về hoạt động sản xuất, kinh doanh, đa số người Hoa ở thành phố Sóc Trăng sinh sống bằng nghề kinh doanh dịch vụ (bán lẻ, bán sỉ, doanh nghiệp tư nhân), trong khi ở các vùng nông thôn, họ chủ yếu làm nông nghiệp (trồng lúa) hoặc làm muối và đánh cá ở các khu vực ven biển.
D. Tỷ lệ dân số các dân tộc và thay đổi nhân khẩu học qua các thời kỳ
💥Sóc Trăng là một tỉnh đa dân tộc, với ba cộng đồng chính là Kinh, Khmer, và Hoa. Hiện tại, người Kinh chiếm tỷ lệ khoảng 65,28% dân số, người Khmer chiếm 28,9%, và người Hoa chiếm 5,9%. Ngoài ra, còn có sự hiện diện của các dân tộc thiểu số khác như Nùng, Thái, Chăm.
💥Về thay đổi nhân khẩu học, Sóc Trăng hiện là tỉnh có tỷ suất di cư thuần âm cao nhất cả nước, cho thấy số lượng người dân rời đi nhiều hơn số người đến định cư. Xu hướng di cư thuần âm này có thể tạo ra những thách thức đáng kể cho sự phát triển địa phương, bao gồm thiếu hụt lao động trong một số ngành, chảy máu chất xám, hoặc tình trạng già hóa dân số, từ đó ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế và ổn định xã hội trong tương lai. Tuy nhiên, Sóc Trăng vẫn là một trong những tỉnh có số lượng người Hoa cư trú tập trung đông đảo (64.910 người), đứng thứ ba ở Việt Nam sau Thành phố Hồ Chí Minh và Đồng Nai.
III. Các nhân vật lịch sử tiêu biểu của Sóc Trăng
💥Lịch sử Sóc Trăng được tô điểm bởi những đóng góp to lớn của nhiều nhân vật kiệt xuất, từ các anh hùng lực lượng vũ trang đến những người có ảnh hưởng sâu rộng trong các lĩnh vực văn hóa, kinh tế và giáo dục. Những câu chuyện về họ không chỉ làm phong phú thêm bản sắc địa phương mà còn là minh chứng sống động cho tinh thần anh dũng, sáng tạo và cống hiến của người dân Sóc Trăng qua các thời kỳ.
A. Các anh hùng lực lượng vũ trang
1. Sơn Ton: Là người Khmer đầu tiên của Sóc Trăng được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Sinh trưởng trong một gia đình tá điền nghèo khó, Sơn Ton tham gia du kích từ năm 15 tuổi (1945). Ông đã tích cực xây dựng cơ sở cách mạng, tổ chức dân quân chiến đấu trong vùng đồng bào Khmer, và dũng cảm tiêu diệt địch trong kháng chiến chống Pháp (đặc biệt trong giai đoạn 1952-1953). Cuộc đời và sự nghiệp của Sơn Ton là một minh chứng cho lòng yêu nước sâu sắc và sự đóng góp của đồng bào Khmer vào sự nghiệp cách mạng.
2. Phùng Lục Xinh: Một anh hùng liệt sĩ trẻ tuổi, sinh năm 1955 và hy sinh vào ngày 30 tháng 04 năm 1975, khi chưa tròn 20 tuổi. Phùng Lục Xinh tham gia du kích từ năm 17 tuổi, với chí căm thù giặc sâu sắc sau khi cha bị sát hại. Ông có nhiều chiến công tiêu biểu như tiêu diệt tên Tỷ (tháng 10/1972), đánh Phân Chi khu Long Đức (cuối tháng 4/1973), và đặc biệt là sự hy sinh anh dũng khi chỉ huy Đại đội 1 tiến công sân bay Sóc Trăng trong ngày giải phóng. Câu nói cuối cùng của ông: "Mình chỉ mong vậy thôi, làm hạt phân bón cho cây lúa tốt tươi" đã trở thành biểu tượng cho sự cống hiến quên mình vì quê hương.
3. Văn Ngọc Chính: Bí thư chi bộ kiêm Trưởng Ban Chỉ huy khởi nghĩa tại làng Hòa Tú trong Khởi nghĩa Nam Kỳ (1940). Dưới sự lãnh đạo của ông, nghĩa quân đã giành thắng lợi trọn vẹn, giải tán bộ máy hội tề và thiêu hủy sổ sách ghi nợ tá điền của địa chủ. Vai trò của Văn Ngọc Chính là một ví dụ điển hình về khả năng lãnh đạo cách mạng ở cấp địa phương, tạo ra những thắng lợi cụ thể, có ý nghĩa sâu sắc đối với đời sống người dân.
4. Mai Thanh Thế: Liệt sĩ, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, sinh năm 1941. Tham gia cách mạng từ năm 1959, ông là một chiến sĩ đặc công gan dạ, dũng cảm, luôn xung phong đi đầu trong những nhiệm vụ khó khăn, nguy hiểm. Những đóng góp của ông trong các nhiệm vụ trinh sát đã góp phần quan trọng vào các chiến thắng của lực lượng cách mạng.
💥Những tiểu sử chi tiết về các anh hùng này cho thấy rằng lịch sử Sóc Trăng không chỉ là những phong trào lớn mà còn được định hình bởi lòng quả cảm, sự hy sinh và tài năng lãnh đạo của các cá nhân. Họ là những biểu tượng của tinh thần yêu nước và sự đoàn kết của các dân tộc trong tỉnh.
B. Các nhân vật có ảnh hưởng đến văn hóa, kinh tế và giáo dục
Ngoài các anh hùng quân sự, Sóc Trăng còn tự hào về nhiều nhân vật có đóng góp quan trọng trong các lĩnh vực khác, góp phần vào sự phát triển toàn diện của tỉnh:
1. Nghệ nhân Lý Lết: Một nghệ nhân tiêu biểu của đồng bào Khmer, được phong tặng danh hiệu Nghệ nhân Ưu tú năm 1916 và Nghệ nhân Nhân dân năm 2022. Ông là bậc thầy trong việc vẽ tranh trên kiếng và có nhiều đóng góp trong việc truyền dạy nghệ thuật ghe ngo, góp phần bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của người Khmer.
2. Dương Kỳ Hiệp: Một nhà cách mạng và cán bộ kinh tài sáng suốt của Đảng. Ông đặc biệt chú trọng công tác vận động quần chúng, bao gồm cả đồng bào dân tộc Hoa và Khmer, và có vai trò quan trọng trong việc giải quyết những khó khăn kinh tế của địa phương.
3. Lương Định Của: Một nhà nông học nổi tiếng của Việt Nam, có nhiều đóng góp to lớn cho ngành nông nghiệp. Tên ông được đặt cho một con đường tại Sóc Trăng, thể hiện sự vinh danh những đóng góp của ông cho sự phát triển nông nghiệp của đất nước.
💥Sự hiện diện của những nhân vật này, từ các nghệ nhân gìn giữ bản sắc văn hóa đến các nhà cách mạng và khoa học gia, làm phong phú thêm bức tranh lịch sử của Sóc Trăng. Điều này cho thấy sự phát triển của tỉnh không chỉ dựa vào những thành tựu quân sự mà còn là kết quả của những đóng góp đa dạng trên nhiều lĩnh vực, từ văn hóa, kinh tế đến giáo dục, thể hiện sự phát triển toàn diện của con người và vùng đất Sóc Trăng.
Nguồn: tổng hợp.
