24/08/2019
1- Zeytin ağacının anavatanı Yukarı Mezopotamya’dır.
2- Türkiye’de Şırnak’tan başlayarak Güneydoğu Anadolu, Akdeniz, Ege, Marmara ve Karadeniz bölgesinde Artvin’de son bulan büyük bir ekolojide yetişmektedir.
3- Türkiye zeytin gen kaynakları açısından zengindir.
4- Halen el değmemiş yabani zeytin ormanları ve seleksiyona tabi tutulmamış zeytin çeşitlerimiz bulunmaktadır.
5- Türkiye dünyada zeytincilik yapılan ilk on ülke içinde yer aldığı halde hem sofralık zeytin hem de zeytinyağı üretim ve ticaretinde önemli bir yere sahiptir.
6- Adaptasyonu en güçlü olan tarım ürünlerinden biridir.
7- Üç bin yıl yaşayabilen ölümsüz bir subtropik meyve türüdür.
8- Zeytin ağacı en düşük150-200 mm ve en yüksek 800-1000 mm yağış altında yetişebilmektedir.
9- Zeytin ağacı kuzeyde deniz seviyesinden 400-450 metre yüksekliğe çıkabilirken güneye indikçe bu yükseklik 1000-1200 metreye kadar çıkabilmektedir.
10- Zeytin ağacı -7oC ila -10oC arasında düşük sıcaklıkta don zararı gösterebilmektedir.
11- Zeytin ağacı 7oC ila 10oC’nin altında 600-2000 saat soğuklama ihtiyacı duymaktadır.
12- Türkiye’de zeytincilik yapılan bölgelerde İspanya gibi monokültür değil İtalya gibi polikültür tarım yapmaktadır.
13- Türkiye’de zeytin ağaçlarının yaklaşık %15’i sulanmaktadır.
14- Türkiye’de zeytinliklerin büyük bir kısmı ilaçlama ve gübreleme yapılmadan yetiştirilmektedir.
15- Hasat sonrası doğrudan tüketilemeyen sert çekirdekli bir meyvedir.
16- Ham zeytin “sofralık zeytin” ve/veya “zeytinyağı” olarak işlendikten sonra tüketime sunulmaktadır.
17- Sert çekirdekli zeytin meyvesinin etli kısmı %15-33 oranında yağ içermektedir.
18- Zeytin meyvesi, bünyesinde bulunan bileşenlerin özellikleri ve sağlık yönünden faydaları açısından değerlendirildiğinde çok önemli bir değer kazanmaktadır.
19- Zeytin meyvesinden üretilen zeytinyağına katma değer kazandırabilmek mümkündür. Bu miktar 60 kata kadar ulaşabilmektedir.
20- Ancak katma değer katmak için sulama, ilaçlama ve gübrelemenin sadece ihtiyaç olduğunda uygulanması gerekmektedir.
21- Türkiye’de mevcut sistem ve teknoloji katma değeri yüksek zeytinyağı elde etmek için yeterlidir.
22- Türkiye’de mevcut yerel zeytin çeşitleri katma değeri yüksek zeytinyağı elde etmek için yeterlidir.
23- Dünya’da üretilen zeytinyağının yaklaşık %9’unu üreten Türkiye’nin dış ticaretteki payı %10 civarındadır.
24- Türkiye ürettiği zeytinyağının yaklaşık %75’ini iç tüketim olarak değerlendirmektedir.
25- Zeytincilik sektöründe bahçeden ambalaja kadar her türlü teknik bilgi ve deneyim bulunmaktadır.
26- Türkiye’de zeytincilik, coğrafik yapısı ve zeytin ağaçlarının yaşlı olması nedeniyle geleneksel özelliğe sahiptir ki bu katma değeri yüksek üretim için bir fırsattır.
27- Dünya zeytinyağı tüketiminin yaklaşık %75’ini üretici olan Akdeniz ülkeleri yapmaktadır. %25’i ise geri kalan yaklaşık nüfus (yaklaşık 7 milyar) tüketmektedir.
28- Türkiye sofralık zeytin üretim ve tüketiminde dünyada ilk 3 ülkeden biridir.
29- Türkiye sofralık zeytin dış ticaretinde ise dünyada ilk 5 ülkeden biridir.
30- Türkiye ürettiği sofralık zeytinin yaklaşık%75’ini iç tüketim olarak değerlendirmektedir.
31- Türkiye zeytincilik sektörü yeni baştan planlanmalı ve zeytinyağında “Sağlık için Zeytinyağı”, sofralık zeytinde ise “Turkish Breakfast” üretimine ve pazarlanmasına geçmelidir. Bu hem ülkemiz hem de insanlık için gitmemiz gereken bir yoldur.
(Mücahit Taha Özkaya)