Pałac w Kruszewie – pałac wybudowany w XVIII wieku (po 1780 roku) we wsi Kruszewo 12 km na północny wschód od Czarnkowa, przy drodze nr 182 do Ujścia. Historia Pałacu w Kruszewie
SWINARSKI h. SWYNARSKI,
rodzina wielkopolska, pisząca się z Wybranowa i będąca jednego pochodzenia z Wybranowskimi herbu Poraj. Jej wsią gniazdową są Swinary (Wielkie i Małe) k/ Kłecka w pow. gnieźnieńskim, gdzie dziedz
iczyli w pierwszej połowie XV stulecia, a zapewne już XIII w. Jedna linia otrzymała tytuł hrabiowski pruski. Z tej rodziny: 1 senator, kasztelan inflancki 1734 — 1737. Posiadali w Wielkopolsce m. Czarnków i Kruszewo w woj. poznańskim. Mikołaj Swinarski (1711-1779) s. Jana, od ojca późniejszego Króla Poniatowskiego, kupuje 293.000 florenów polskich klucz czarnkowski z Czarnkowem, Dębem, Kruszewem, Sarbią, itd. …, następnie od tegoż Poniatowskiego kupuje dobra Trzcianka. kupuje klucz Skoki z miastem Skoki i wsiami Rakojady, Roszkowo i inne. Tworzy jedną z większych fortun w Wielkopolsce. Anna ze Skórzewskich Swinarska, wdowa po Mikołaju, kasztelanie inflanckim, ceduje na Mikołaja Swinarskiego jeszcze dobra Ciszkowo. Ponadto w 1775 roku Mikołaj kupuje Łopuchowo, Worowo, Gać, Smolarnię. Swoją ogromną fortunę, Mikołaj podzielił między swe dzieci. Mocą testamentu, klucz czarnkowski z Dębem, Ciszkowem, Śmieszkowem, oraz klucz sarbiński z Kruszewem i klucz trzciankowski otrzymał syn Mikołaj Rafał Antoni. Mikołaj Rafał Antoni Swinarski z Wybranowa h. Poraj (1754-1820), ożeniony z Zofią Miaskowską z Lubasza. Tenże Mikołaj, syn Mikołaja starszego, osadzony przez ojca na kluczu czarnkowskim, 1754-1820, nie pełnił żadnych funkcji politycznych. W całości oddał się gospodarowaniu w ciężkich warunkach po rozbiorze Polski. Zobowiązany do dużych spłat działów rodzinnych, z trudem utrzymuje całość majątku. Ożeniony z Zofią Miastkowską, kupuje od swego teścia Lubasz i tam się przeprowadza. Zakłada nowe wsie: Zofiówkę od imienia swej żony oraz Romanowo od imienia swego syna Romana Eustachego. Roman Eustachy z Wybranowa Swinarski h. Poraj (1792–1848) ożeniony z Teofilią Zabłocką, otrzymuje od ojca we władanie klucz sarbiński i zamieszkuje w Kruszewie. Jest komisarzem powstania 1831 r. Roman Eustachy udziela się społecznie, zajmuje się obroną interesów powstańców 1831 roku, których rząd pruski uwięził po upadku powstania oraz zarządził konfiskatę ich dóbr. Roman Eustachy Swinarski zmarł 2 lipca 1848 r. w Kruszewie, pochowany został w Lubaszu koło Czarnkowa. Roman Eustachy ma syna Ernesta August. ERNEST August z Wybranowa Swinarski (1824-1891), s. Romana i Teofili Zabłockiej, właściciel dóbr Kruszewo w Poznańskiem;
żona: Bronisława Raczyńska h. Nałęcz;
dzieci: Wanda, Witold, Mieczysław, Helena, Kazimierz. Ernest August obejmuje po ojcu Kruszewo i Sarbię. Ernest August sprzedaje Kruszewo i Sarbię Gideonowi von Wallenberg-Pachaly i kupuje w okolicach Wolsztyna piękny majątek Obrę. Niektóre źródła podają, że Swinarski zamienia się majątkami z Wallenbergiem. Czarnków wraz z całym kluczem czarnkowskim należał do rodziny Swinarskich od 1749 r. do 1878 r.
1878 r. - Gideon von Wallenberg-Pachaly (ur. 3 kwietnia 1843 we Wrocławiu -zm. 13 lipca 1917 r. w Kudowie, syn i brat wrocławskich bankierów), rozbiera pałac zbudowany przez Swinarskiego i stawia pałac na obecnym miejscu.
1889 r. – zakończenie budowy pałacu w obecnym miejscu.
1899 r. – hr. Karol Potulicki nabywa majątek Kruszewo z folwarkiem Bronisławki w powiecie czarnkowskim od Deutsche Ansiedlungsbank (utworzony w dniu 05.02.1898 r.). Celem banku był rozwój bankowości hipotecznej w szczególności w odniesieniu do sektora rolnego.
1901 r. – hr. Karol Potulicki, jako właściciel majątku Kruszewo dokonuje rozległego remontu gorzelni w Kruszewie wraz ze zmianą maszyn i urządzeń.
1909-05-12 – hr. Karol Potulicki sprzedaje Kruszewo Stefanowi Goetzendorf Grabowskiemu, Polakowi, który okazuje się jedynie figurantem za którym stoi agent Komisji Kolonizacyjnej. Cena zbycia, to 1.300.000 marek. Społeczeństwo Wielkopolski jest poruszone tą sprzedażą i sprawa trafia do sądu, przed którym hr. Potulicki zostaje oczyszczony z zarzutów, ale jednocześnie zaliczony do zbyt łatwowiernych.
1911 r. – dobra kruszewskie nabywa von Beulwitz, oficer wojsk pruskich.
1926 r. – Kruszewskie dobra nabywa Władysław Rudnicki z Małopolski,
1929 r. – Władysław Rudnicki sprzedaje majątek Kruszewo Zgromadzeniu oo. Misjonarzy Świętej Rodziny, a sam kupuje Młyn w Śmiłowie.
1939 – 1945 - w czasie II wojny światowej urządzono w pałacu najpierw dom matki i dziecka, a następnie siedzibę dla „zbombardowanych” Niemców.
1949 r. – ponownie otwarto niższe seminarium duchowne.
1952 r. – sierpień - Niższe Seminarium Duchowne oo. Misjonarzy Św. Rodziny zostało zlikwidowane przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej i pałac był wykorzystywany przez porodówkę, ośrodek zdrowia, stację dentystyczną i inne przeznaczenie związane z ochroną zdrowia.
1958 r. – Dom Dziecka (Dom Zdrowia Dziecka)
1960 r. – w obiekcie zaczyna funkcjonować Szpital Ftyzjatryczny
1995 r. – Zgromadzenie oo. Misjonarzy Świętej Rodziny odzyskuje pałac.
1998 r. - obiekt został sprzedany przez Zgromadzenie osobom fizycznym
2001 r. - pałac jest wniesiony do Wschodnioeuropejskiego Konsorcjum Towarowego S.A.
2006 r. - obiekt nabywa spółka Kempa Group Sp. z o.o.
2017 r. - właścicielem obiektu staje się Pałac w Kruszewie - Spółdzielnia Medyczna
