13/12/2022
Een prachtig artikel vandaag in de PZC als eerbetoon. 🙏
✨✨✨✨✨✨✨✨✨✨✨✨✨✨✨✨
Peter Fluit wás café bar Bonaparte, Yersekenaren noemden hem vaak ‘Peter Bona’
UIT HET LEVEN
Peter Fluit’s café Bonaparte in Yerseke was bruiner dan bruin. De Zeeuwse taal zou de Hagenees nooit leren. Toch werd het café van ‘buutendieker’ Peter ‘Bona’ geliefd. Generaties Yersekenaren kwamen er drinken en kletsen. De cafébaas stond er 49 jaar achter de bar, tot hij stierf op 75-jarige leeftijd.
Arie Westeneng 13-12-22, 09:00
,,Kom binnen, ‘k hebbie veil te lang nie gezien, joh. Hoe is ut met jâh en mej je vrâhtsje?”, roept Peter als een oude bekende binnenkomt. Vanachter de bar begroet hij gasten vrolijk. Dit is zijn huiskamer, de plek waar hij met iedereen kletst.
,,Alles veranderde in de wereld, behalve Bona”, vertelt Jeroen Jumelet (45) die opgroeide in Yerseke en nu in De Bilt woont. Hij noemt Peter een fijne, warme man. Als Jeroen even in Yerseke terug was, ging hij graag nog even naar Bona.
Jeroen ziet de bruine balken aan het plafond en de doorrookte gordijntjes nog voor zich. De tientallen trouwfoto’s en vergeelde vakantiekaartjes van stamgasten aan de wand. En de grote verzameling concertkaartjes van Tom Jones. Als die zanger een concert geeft in Nederland of België is Peter er altijd bij.
Tijdreis in Bona
,,Zeg, Peet, kan die Ajax-sjaal niet weg?”, probeert stamgast Marco Praat uit Yerseke geregeld. Maar Peter is onverbiddelijk, wat hij eenmaal ophangt, blijft. Het zorgt ervoor dat je een tijdreis kunt maken in zijn café. Jonge Yersekenaren gaan er soms op zoek naar trouwfoto’s van opa en oma.
Peter groeide op bij zijn ouders in Den Haag als enig kind. ,,We waren arm als de mieren”, vertelt hij over die tijd. Er moesten dubbeltjes in de gasmeter toen, het zijn er altijd te weinig. Peter wordt loodgieter, net als zijn vader.
In een dancing komt Peter zijn latere vrouw Nel Cossee uit Leiden tegen. Tegenpolen trekken elkaar aan. Zij is extravert, houdt van dansen, staat graag op de voorgrond. Peter houdt wel van muziek, maar hij heeft niks met dansen.
Roer om, op naar Yerseke
Peter en Nel houden wel allebei erg van het kroegleven. Nel ziet in een krantenadvertentie dat er een café in Yerseke te koop is. Zij weet Peter te overtuigen het avontuur aan te gaan. Een oom van Peter, Charles Hulleman, helpt hem verbouwen. ,,Ik tekende de bar, het is later nooit meer veranderd.” Alleen het koperen dansvloertje moest er op een gegeven moment uit van Peter, vertelt Charles. ,,Cafégangers keken via de glimmende vloer onder de rokjes van dansende meiden.”
De deuren van ‘café bar Bonaparte’ gaan open op 3 juni 1973. Yerseke heeft in die tijd meer dan tien kroegen. Sommige Yersekenaren moet wennen aan Hagenezen, ‘buutendiekers’, in een bar in hun dorp.
Het café is eerst vooral Nel’s zaak. Peter werkt nog als loodgieter en draait in de weekends mee in het café. Maar als het Bonaparte steeds drukker wordt, kiest hij voor het café. Peter sponsort en leidt een voetbalteam en sponsort ook korfbal- en handbalteams. Ook dat helpt in de aanloop.
Geheim saté-recept
,,Bonaparte was eigenlijk het eerste eetcafé hier, met tosti’s en superlekkere saté volgens geheim recept”, herinnert Marco Praat (54) zich. Ook bloemist Rinus Slabbekoorn (75) kwam graag bij Bona, voelde zich er thuis. ,,Ik was er al met bloemen bij de opening in ’73 en ben hier altijd blijven komen.” Rinus en zijn vrouw Ria raken bevriend met Peter en Nel.
Maar Nel overlijdt na een kort ziekbed aan kanker in december 1996, nog maar 53 jaar oud. Peter zet het café voort. Eten bereiden én achter de bar staan is hem te veel gedoe. Je kunt voortaan alleen nog drinken bij Bonaparte. ,,Hij wilde hoe dan ook alleen achter de bar staan”, vertelt Rinus, Peter heeft zijn eigen systeempje met bonnen die hij aan de bar hangt. Hij werkt in zijn eigen tempo bestellingen af en weigert ‘moeilijke drankjes’ te maken.
Bona blijft een café waar je kunt kletsen, drinken, darten en dobbelen. Peter draait er muziek uit de jaren 60, 70 en 80. Hij kan zich flink ergeren aan mensen die beschonken zijn kroeg binnenkomen. ,,Als je alleen komt zeuren, ga dan maar weg”, is zijn reactie.
Kroegbaas én kluizenaar
In de coronatijden heeft Peter het zwaar. Als zware shagroker baalt hij ook van het rookverbod in cafés. Hij heeft aanloop naar zijn café nodig, vooral ook voor zijn sociale leven. ,,Peter werd een soort kluizenaar”, vertelt Rinus, ,,hij ging er zelden op uit en liet niemand binnen in zijn huis, boven het café. Ik ben met mijn vrouw Ria maar één keer bij hem binnen geweest in al die jaren.” Van uit eten gaan met vrienden en familie geniet Peter wel.
Peter gaat dagelijks naar zijn moeder in verzorgingshuis Moerzicht in Yerseke. Als ze door haar dementie hem niet meer herkent, vallen die bezoekjes hem zwaar. ,,Iedere keer wéér uitleggen dat ik haar zoon ben, ik ga niet meer”, vertelt hij Rinus.
Als Peter soms klaagt over zijn gezondheid vraagt Rinus hem hoelang hij nog blijft werken. ,,Ik ga door tot in de kist”, zegt Peter dan. Hij vertelt ook hoe hij zijn afscheid voor zich ziet. ,,Laat me cremeren met niemand erbij. Dood is dood, ik wil ook niet dat mensen kistje komen kijken.” Dat mensen na zijn uitvaart een feestje zouden bouwen, en op zijn kosten zouden drinken, vindt hij maar niks.
Alarm
Peter kan steeds minder goed lopen, zijn gezondheid gaat achteruit. Als buren zien dat Peters lamellen dagen dicht blijven, slaan ze alarm. Peter deed ze iedere ochtend een stukje open, er klopt iets niet. Rinus en de politie vinden hem. Rinus vertelt familieleden van Peter over de uitvaartwensen van Peter.
Voor Marco is het pijnlijk geen afscheid te kunnen nemen. ,,Peter was een gouden vent, toen ik vanwege rugproblemen tijden platlag, kwam hij dagelijks langs.” Marco heeft de steun van Peter en hun gesprekken zeer gewaardeerd.
Peters moeder overleeft hem, vanwege haar zware dementie vertellen verzorgenden en familie niet over zijn overlijden. Haar zus Rita en zwager Charles zijn heel verbaasd als ze opeens zegt: ,,Peter is dood”, tijdens een bezoek.
Café bar Bonaparte is dicht. Familieleden moeten nu bedenken wat ze met het pand gaan doen. Eén ding is zeker, het tijdperk Bonaparte is voorbij, na nét geen halve eeuw.
