13/05/2026
Klagen is bij Marés tot kunstvorm verheven
LEIDEN Marés, Portugees voor getijden, is de nieuwe naam voor de combinatie van zangeres Magda Mendes en het trio Cavaco Sem Fronteiras, allen afkomstig uit Rotterdam. Het trio wil de verbinding tussen de Portugeestalige muziekvormen van Portugal, Brazilië en Kaapverdië laten horen met een centrale rol voor de cavaquinho. Hoe pakt de verbreding met de fado uit?
Het kwartet Marés tijdens het concert in Q-bus. Foto Ken Vos
De cavaquinho, oorspronkelijk een viersnarige ukelele-achtige kleine gitaar met een opvallend heldere klank, is vooral in Brazilië populair. In de andere twee landen wordt het instrument vooral geassocieerd met folklore. De cavaquinho van Marijn van der Linden is voorzien van een vijfde lage snaar, waarmee hij ook de klank van de twaalfsnarige Portugese gitaar kan benaderen, een belangrijk element van de Lissabonse fado.
Is Van der Linden vooral een adept van Braziliaanse genres als de samba en de choro, gitarist en zanger Paulo Bouwman is afkomstig uit Kaapverdië. In die eilandengroep spelen net als in Brazilië uit Afrika afkomstige syncopen een belangrijke rol in stijlen als morna en de coladeira. Aan de morna ligt net als aan de fado het gevoel van weemoed, saudade, ten grondslag.
Het kwartet gaat op het Leidse concertpodium Q-bus gelukkig niet puristisch te werk, maar laat ongeforceerd de bijzondere karakteristieken van de verschillende muziekculturen prevaleren zonder dat het een allegaartje wordt. De zang van Mendes is meeslepend en subtiel zonder overdreven melodrama in de fadothema’s. De vocaliste vertelt grappend dat de Portugezen het klagen tot een kunst hebben verheven.
Het snarenspel van zowel Bouwman als van Van der Linden is transparant en ritmisch eenduidig. De cavaquinho is ook in deze formatie het dominerende instrument en dat niet alleen in de de meestal korte solofeatures. De meeste indruk maakt Van der Lindens virtuoze spel in de choro baião tegen het einde van het optreden.
Het concert begint met een duo van Mendes en Udo Demandt waarbij de eerste zich op de adufe, een vierkante lijsttrom, begeleidt. Daarna neemt de lichtvoetige tenor van Paulo Bouwmeester het over. In de Kaapverdisch getinte stukken, ongeveer de helft van het programma, is hij vooral de vocalist.
Het percussiewerk van Demandt is bijzonder gevarieerd en maakt het tegelijk makkelijker om de verschillende genres op waarde te schatten, afgezien van de fado gebaseerd op strenge dansritmes. De veelzijdige percussionist zorgt met zijn gevoel voor kleur voor extra spanning op het podium. Er zijn natuurlijk ook andere emoties in de Portugeestalige muziek, maar weemoed heeft zijn mooie kanten.
Ken Vos
Muziek
Concert: Marés. Gehoord: 9 mei, De X, Q-bus, Leiden.
