20/01/2021
ဗန်းမောက်မြို့နယ်မှ မော်တိပ်ရွာအကြောင်း 🤗
မှိုင်းညို့ညို့ တောင်တန်းတွေကြားက တောင်ကုန်းလေးပေါ်မှာ တည်ရှိနေတာ ကျွန်မတို့ ရွာပါ။ ရွာအဝင်လမ်းလေးမှာ ဘုရားအို ကျောင်းဇရပ်တွေ တွေ့မြင်ရသည်က ကြည်နူးဖွယ်။ရွာ အဝင်းလမ်းလေးမှာ တံတားလေးနဲ့ ဆီးကြိုနေတာ ကလည်း မြင်ရသူ အပန်းပြေစရာပင်။ ရိုးသားလှတဲ့ ကဒူးလူမျိုးများရဲ့ ကဒူးစကားနဲ့ ကဒူးရိုးရာများကိုလည်း လေ့လာနိုင်ပါသည်။ မိတ်ဆွေများ ဗန်မောက်မြို့ကို လမ်းကြုံရင်ဖြင့် ဗန်မောက်မြိုနဲ့ ခြောက်မိုင်လောက်ဝေးတဲ့ အထက်မော်တိပ်(ခေါ်) ဒုတိယမော်တိပ် ကျွန်မတို့ရွာကို လာလည်ခဲ့ပါလို့ ဖိတ်ခေါ်လိုက်ပါသည်။
မော်တိပ်ဆိုသည်မှာ
ကျွန်မကို ဘယ်ရွာကလဲလို့ မေးလာသူအပေါင်းကို မော်တိပ်ကလို့ပဲ ဖြေခဲ့ပါသည်။ မော်တိပ်ဆိုရင် အင်းတော်နားက မော်တိပ်လို့ပဲ ထင်ကြသည်။ အင်းတော်မြို့နယ်က မော်တိပ်ကိုပဲ သိကြသည်။ ကျွန်မတို့ရွာကို မော်တိပ် ခေါ်တယ်ဆိုတာကို လူတွေ မသိသလောက်ဖြစ်နေပါပြီ။ သို့ပေမဲ့ ကျွန်မတို့ ရွာ မော်တိပ်သူ မော်တိပ်သားများသည် ရွာမှာ အလှူင်္ပွဲရှိတိုင်း "အထက်မော်တိပ်ရွှေကျောင်း" ဟု ယနေ့တိုင် အမည်တပ် ဖိတ်လေ့ရှိပါသည်။
မော်တိပ်ရွာအကြောင်းကို ကျွန်မသိသလောက် ပြောပြချင်ပါသည်။ ပထမ မော်တိပ်၊ ဒုတိယအထက်မော်တိပ်၊ တတိယအောက်မော်တိပ်ဟူ၍ မော်တိပ်သုံးစုရှိသည်။ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်မှာရှိတဲ့ တောင်မော်နဲ့ မြောက်မော်ရွာတို့သည် ဆားတောမော်တိပ်(ခေါ်) ပထမမော်တိပ်ဖြစ်ပြီး ဒုတိယမော်တိပ်(ခေါ်) အထက်မော်တိပ်သည် ကျွန်မတို့ တောင်ကုန်း၊ အရှေ့ကုန်းရွာများ ဖြစ်ကြသည်။ အင်းတော်မြို့နယ်မှာရှိသည့် မော်တိပ်ရွာသည် တတိယမော်တိပ်(ခေါ်) အောက်မော်တိပ်ဖြစ်သည်။ မိုးကောင်း မင်းတရားကြီသည် ကဒူးမြို့ဖြစ်သော မြေတူးမှ မြစ်ဝှမ်းအတိုင်း ဆင်စီးလျှက် ဆန်တက်လာခဲ့ရာ မော်တိပ်ကျေးရွာရှိရာ မော်တိပ် (မော်ခါး သို့မဟုတ် နမော်)ချောင်းကမ်းပါကျဉ်း၌ ဆားတွင်း များမြင်တော်မှု၍ ရှမ်းဘာသာဖြင့် မော်တွင် (မော်တစ်)ဟု ခေါ်ဝေါခဲ့သည်။ နောင်ကာလ ရှည်ကြာလာသော် မော်တိပ်ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။
ဒုတိယမော်တိပ်နဲ့ ပထမစေတီတော်
မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၀၄၁ ခု ဒုတိယဝါဆို လဆန်း ၁ ရက် နေ့တွင် ဆားတော မော်တိပ်ကြီးမှ တပန်ကဒူး နှင့် ကွမ်းကဒူးတို့သည် ဒုတိယမော်တိပ်ကို ထူထောင်းခဲ့ ကြသည်။ တပန်ကဒူးနဲ့ ကွမ်းကဒူးတို့သည် ဗုဒ္ဓဘာသာကို အထူးသက်ဝင် ယုံကြည်ကြသူများဖြစ်ကြသည့်အလျှောက် ဒုတိယမော်တိပ်တွင် ယခုတောင်ကုန်း၏ မြောက်ဘက်၌ ယာယီတဲ အုံကနားများ ဆောက်လုပ်နေထိုင်ကြလျှက် စုပေါင်းအားဖြင့် ပထမဘုရားစေတီတော်ကြီးတစ်ဆူကို တည်ထား ကိုးကွယ်ခဲ့ကြသည်။ ဒုတိယရွှေကျောင်းတော်ကြီး တစ်ဆောင် ဆောက်လုပ် ကိုးကွယ်ကြသည်။ ဆားတောမော်တိပ်ကြီး(ခေါ်) ပထမမော်တိပ် မော်ဆယ်ရွာစေတီတော်ကြီးနဲ့ ရွှေကျောင်းတော်ကြီး တည်ဆောက်ကိုးကွယ်ခဲ့ကြသကဲ့သို့ ဒုတိယမော်တိပ်တွင်လည်း အလားတူ သာသနိက အဆောက်အအုံများကို တည်ဆောက်ကိုးကွယ်ခဲ့ကြသည်။ စေတီတော်ကြီးနဲ့ ရွှေကျောင်းတော်ကြီးကို တည်ဆောက်ပြီးနောက် စေတီတော်ကြီး၏ တောင်ဘက်တွင် တောင်ကုန်းရွာ၊ အရှေ့ဘက်တွင် အရှေ့ကုန်းရွာများ တည်ထောင်နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ဒုတိယမော်တိပ်က ပထမမော်တိပ်ထက် တစ်မူထူးခြားချက်မှာ ရွှေကျောင်းတော်ကြီး၏ မြောက်ဘက် ပတ်ဝန်းကျင်တစ်လျှောက်တွင် အရှေ့ဘက်မုခ်လိုင်ဂူ အတွင်း၌ ကျောက်ဆင်းတု တစ်ဆူစီပါဝင်သော ဉာဏ်တော် ကိုးတောင်ဝန်းကျင်ခန့်ရှိ စေတီတော် ၅၀ ထက် မနည်း တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့ကြသည်။ မိသားစုတစ်စုလျှင် တစ်ဆူကျစီ ကိုးကွယ်တည်ထားခဲ့ကြဟန်တူသည်။ (မောင်ကျော်ရှင်း ကဒူးသမိုင်းမှ ကောက်နုပ်ချက်)
တပန် ကဒူးများ ဒုတိယစေတီတော်
တပန်ကဒူး ၈ အိမ်ထောင်နဲ့ ကွမ်းကဒူး ၁၆ ထောင်တို့သည် မရှိအတူ ရှိအတူအတူတကွ နေထိုင်လာခဲ့ကြရာ လူနည်းစုဖြစ်သည့် တပန်က အုပ်ချုပိသူဖြစ်ပြီး လူများစုကွမ်းလူမျိုများက အအုပ်ချုပ်ခံဖြစ်သောကြောင့် ကွမ်းလူမျိုးများ က မနေလိုတော့သောကြောင့် ကွမ်းနဲ့ တပန် ငြိမ်းချမ်းစွာ ခွဲထွက်လိုက်ကြသည်။ ကွမ်းကဒူးမျိုးများနဲ့ ခွဲပြီးနောက် တပန်ကဒူးများသည် ဒုတိယဘုရားစေတီတော်ကြီးကို တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့ကြသည်။ ဒုတိယဘုရားစေတီတော်ကြီး၏ သမိုင်းကြောင်းကို ရှာဖွေရာ တည်ထားသော ခုနှစ်သည် ရှာ၍မတွေ့တော့ပေ။ ပြုပြင်သော ခုနှစ်နဲ့ ဘုရား၏ အမည်တာ ကံကောင်းစွာ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့လေသည်။
သက္ကရာဇ် ၁၂၆၁ ခုနှစ် တန်ဆောင် မုန်းလဆန်း ၁၀ ရက်နေ့တွင် ရှေ့ဘိုးဘွားများ တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သော စေတီပုထိုးတော်ကြီးသည် ပျက်စီးယိုယွင်းရှိသည်ကို ထပ်မံ ပြင်ဆင်ရန် စီမံစေဝေးသည့် ချိန်ကြေးငွေ စားရင်းကူးသည့် စာရင်း ၁၂၆၁ ခု တပေါင်းလပြည့်ကျော် ၃ ရက် စနေနေ့ နံနက် နေတက် ၃၂ ဖွား အချိန်တွင် သြဇာပွင့်ရာဖြစ်သော အနောက်မြောက်ထောင့် အရပ်ကို မျက်နှာမှု၍ ရွှေကျောင်းဘုရားကြီး ပိန္နဲတိုင်စိုက်၍ ထီးတော်တင်ပြန်သည်။
"လူပျိုစင် ဖြူဖြူနုကိုလှ မဆုံလျှင် စိတ်မကူပါဘူး၊ ပလာချာပင်ပြုသော်လည်း ထီးမပါ စိတ်ပုတီးငယ်နဲ့လေး၊ ရိတ်ကြီးရာ သစ်ပင်အောက်မှာလှ ဒတ္တိသာ မောင်ခင်ပေါက်တဲအောင် ခန်းချောက်ရာ ကိလေကြီးကို ဘာမထင် ကမ္မဌာန်း ဘာဝနာဝင်လို့ သဇင်ခင် နိဗ္ဗာန်ကြီးကို ဖူးပခင်လှရေ"
သက္ကရာဇ် ၁၂၉၄ ခု တပေါင်းလဆန်း ၁၃ ရက် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ မနက် ၇ နာရီအချိန်တွင် ရွေတိသာဘုရားကို ပိန္နဲတိုင်ထူ လှူဒါန်းပါသည်။ သက္ကရာဇ် ၁၂၉၅ ခု တပေါင်းလဆန်း ၁၃ ရက် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ မနက် ၈ နာရီ အချိန် အထက်မော်တိပ်ရွှေကျောင်း ရွှေတိသာဘုရားကို ထီးတော်တင်ထား ကိုးကွယ်လှူဒါန်းပါသည် စသည်ဖြင့် ဘုရားပြုပြင်သော ခုနှစ်များနှင့် အလှူ့ရှင် စာရင်းများ လှူဒါန်ငွေ စရင်းများကို ပုရပိုက်တွင် ရေးထာတာ ရှာဖွေသိရှိရပါသည်။
ရှေ့လူကြီးများပြောစကား
ရွှေတိသာဘုရားတည်ရာတွင် ကျွဲသရေနွားသရေမျာကို ကော်ရည်ကြိုကာ ဘုရားတည်ရာတွင် သုံးကြောင်း သိရသည်။ ဘုရားတည်ဖို့ လူပျို အပျိုကော်ရည် ကျိုကြရာမှာ ချစ်ကြိုက်ကာ မွေးဖွားလာတဲ့ ကလေးကို ကော်ရည် ဟု အမည်ပေးခဲ့ကြသည်။ ကော်ရည်ဆိုတဲ့ လူမျိုးနွယ်စု တစ်စုပေါ် ထွက်လာခဲ့သည်။ နှစ်ကာလ ကြာသောအခါ ကော်ရည်မှ ကော်ရေ ကျော်လေ အဖြစ်ပြောင်းလဲလည်ခဲ့သည်။ ကွမ်းကဒူးတွင် ကြည်တုံးမျိုး၊ ဖတ်တာမျိုး၊ မွန်တောင်မျိုး၊ လွန်းလုံမျိုးဟူ၍ ရှိသလို တပန်ကဒူးတွင်လည်း စန်ကင်း၊ ပါတူ၊ တပန်လွဲ၊ ကော်ရည်(ကျော်လေ)ဟူ၍ ရှိကြသည်။ ဘုရားကော်ရည်ကြိုရား မှ ကျော်လေ အမျိုး နာမည်တစ်မျိုး တိုးလာခဲ့သည်။
မော်တိပ် ရွှေကျောင်း
အထက်မော်တိပ် ရွှေကျောင်းတော်ကြီးကို အထက်ဘုံလေးဆင့် အဆောင်လေးဆောင်အဖြစ် ဘုရင်အမိန့်ဖြင့် တည်ဆောက်ခဲ့သည်ဟု သိရသည်။ ရွှေကျောင်းတော်ကြီးသည် နှစ်ကာလ ကြာလာသည်နဲ့အမျှ ဆွေမည့် ပျက်စီးလာသောကြောင့် သက္ကရာဇ် ၁၃၄၅ ခုတွင် ကျောင်းတော်သစ် ပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ရွှေများဖြင့် စီခြယ်ထားသော ရွှေကျောင်းတော်ကြီး၏ ရွှေမျက်နှာကျက်ကို ယခုကျောင်းတော်သစ်၌ တပ်ဆင်ထားရှိသည်ကို ယနေ့တိုင်တွေ့နိုင်သည်။
အလင်းတုန်း (ကဒူးမြေ)
မူရင်းပို့ပိုင်ရှင်းအား crd ပေးပါသည်
