09/10/2025
肘内障（ちゅうないしょう － Bán trật khớp khuỷu tay
Bán trật khớp khuỷu tay là gì?
Bán trật khớp khuỷu tay, hay còn gọi là "khuỷu tay của vú em" (Pulled Elbow), là tình trạng bán trật khớp (trật khớp một phần) thường gặp ở trẻ nhỏ từ 1 đến 6 tuổi. Đây là hiện tượng đầu xương quay bị trượt ra khỏi dây chằng vòng giữ nó. Dân gian thường gọi là "tuột tay". Ở độ tuổi này, xương và dây chằng của trẻ còn đang phát triển và mềm dẻo, nên chỉ cần một lực tác động nhẹ cũng có thể gây ra tình trạng này.
Nguyên nhân:
- Bị kéo đột ngột: Kéo mạnh tay của trẻ (ví dụ: cha mẹ đột ngột kéo tay khi trẻ sắp ngã).
- Té ngã hoặc vui chơi: Tay bị xoắn hoặc một lực bất thường tác động vào khuỷu tay khi trẻ té ngã.
Triệu chứng:
- Không cử động cánh tay: Trẻ buông thõng cánh tay xuống vì đau và không muốn cử động.
- Không thể giơ tay lên cao: Khó thực hiện động tác giơ tay lên (ví dụ: giơ hai tay lên trời)
- Sưng hoặc biến dạng: Thông thường, bán trật khớp khuỷu tay ít khi gây sưng hoặc biến dạng rõ rệt, nhưng cần kiểm tra kỹ để loại trừ khả năng gãy xương.
Chẩn đoán:
- Khám và hỏi bệnh sử: Bác sĩ sẽ kiểm tra cách trẻ cử động tay, tình trạng đau và hỏi về hoàn cảnh lúc xảy ra chấn thương.
- Kiểm tra vận động: Kiểm tra các dấu hiệu đặc trưng như không thể giơ tay lên cao.
Điều trị:
Nắn chỉnh: Bác sĩ sẽ di chuyển khớp khuỷu tay theo một hướng cụ thể (thường là xoay ngửa lòng bàn tay lên trên) để đưa đầu xương quay trở lại vị trí ban đầu. Quá trình nắn chỉnh chỉ mất vài giây, và cơn đau thường biến mất ngay lập tức, trẻ có thể cử động tay lại bình thường.
Phương pháp nắn chỉnh: Gập nhẹ khuỷu tay, vừa xoay ngửa lòng bàn tay lên trên vừa ấn nhẹ.
Những điểm cần lưu ý
- Rủi ro khi tự nắn chỉnh: Cha mẹ không nên tự ý nắn chỉnh vì có thể làm tình hình tệ hơn hoặc bỏ sót chấn thương gãy xương. Hãy chắc chắn đưa trẻ đến cơ sở y tế.
- Tái phát: Bán trật khớp khuỷu tay có thể tái phát nhiều lần ở cùng một trẻ. Tần suất sẽ giảm dần khi trẻ lớn hơn 6 tuổi do dây chằng đã trở nên chắc khỏe hơn.
- Khả năng gãy xương: Nếu cơn đau kéo dài, khuỷu tay bị sưng to hoặc có biến dạng, cần nghi ngờ gãy xương hoặc các tổn thương khác và nhanh chóng đến gặp bác sĩ chuyên khoa Chấn thương chỉnh hình.
Phòng ngừa
- Không kéo tay trẻ đột ngột: Tránh các động tác kéo tay bất ngờ khi bế hoặc chơi với trẻ.
- Vui chơi an toàn: Hạn chế các trò chơi có nguy cơ té ngã hoặc làm xoắn tay.
Tình hình tại Nhật Bản
- Tại Nhật Bản, đây là một bệnh lý rất phổ biến ở khoa Nhi và khoa Chấn thương chỉnh hình, đặc biệt thường xảy ra ở trẻ em trong độ tuổi đi nhà trẻ hoặc mẫu giáo. Việc nắn chỉnh rất đơn giản và tiên lượng tốt, nhưng nếu tái phát nhiều lần, phụ huynh cần theo dõi con mình một cách cẩn thận.
