29/10/2023
27 ოქტომბერს, აბასთუმნის ასტრო-ფიზიკური ობსერვატორიის მუზეუმში საბჭოთა რუსული ტოტალიტარიზმის მსხვერპლის - გეორგ ფლესის ხსოვნის ნიშანი განთავსდა.
გეორგ ფლესი, ჰოლანდიიდან 1932 წელს გადავიდა საცხოვრებლად სსრკ-ში. კომუნისტური იდეალიზმით შეპყრობილ ახალგაზრდა სპეციალისტს საბჭოთა კავშირი განხორციელებული სოციალიზმის სახელმწიფოდ წარმოედგინა და მის მშენებლობაში სურდა თავისი წვლილის შეტანა. გეორგ ფლესი მოსკოვიდან, 1935 წელს სამუშაოდ საქართველოში გამოაგზავნეს, სადაც იგი აბასთუმნის მშენებარე ასტრო-ფიზიკური ობსერვატორიის გუნდში მუშაობდა თარჯიმნად.
1936 წლის 26 აგვისტოს საქართველოს სსრ შინსახკომის უშიშროების განყოფილებამ გეორგ ფლესი "ტროცკისტული ორგანიზაციის" წევრობის ბრალდებით დააპატიმრა. თბილისში, შინსახკომის შიდა ციხეში რამდენიმეთვიანი პატიმრობისა და დაკითხვების შემდეგ, 1937 წლის 18 აპრილს ფლესი ეტაპით გადააგზავნეს მოსკოვში, სადაც 26 აპრილს სსრკ შინსახკომის განსაკუთრებულმა სათათბირომ "კონტრრევოლუციური საქმიანობის" ბრალდებით გეორგ ფლესს 5 წლით პატიმრობა მიუსაჯა.
ეტაპირების შემდეგ, მძიმე დაავადებული გეორგ ფლესი, 1939 წლის 31 მაისს, ქალაქ სმოლენკსთან არსებულ ციხეში გარდაიცვალა.
1989 წელს გეორგ ფლესი რეაბილიტირებულად გამოცხადდა.
1991 წელს, გეორგის ძმის შვილისშვილმა, ჟურნალისტმა - ტაის ბერმანმა მოსკოვიდან თბილისში ჩამოსვლა და სქართველოს პრეზიდენტის - ზვიად გამსახურდიას დახმარებით, ყოფილი КГБ-ს (საბჭოთა სახელმწიფო უშიშროების კომიტეტი) არქივში გეორგ ფლესის საქმის გაცნობა მოახერხა, თუმცა ასლის გადაღების უფლების გარეშე. მან მხოლოდ საქმიდან რამდენიმე ფოტოს გადაღება და ამოკითხული ინფორმაციის დიქტოფონზე ჩაწერა შეძლო. რამდენიმე თვის შემდეგ, თბილისში ასლების გადასაღებად დაბრუნებისას, უკვე სამხედრო გადატრიალებისას კგბ-ს არქივში ხანძრის შედეგად საქმე უკვე განადგურებული დახვდა.
ტაის ბერმანის (NIMD-ის აღმასრულებელი დირექტორი) ინიციატივით და აბასთუმნის ასტრო-ფიზიკური ობსერვატორიის ადმინისტრაციის კეთილი ნებით გეორგ ფლესის ხსოვნის ნიშანი ობსერვატორიის მუზეუმში განთავსდა, რამდენადაც სახლი, სადაც გეორგ ფლესი დაპატიმრების მომენტში ცხოვრობდა, ათწლეულების წინ ხანძრის შედეგად განადგურდა და ფიზიკურად აღარ არსებობს.
ხსოვნის ნიშნის განთავსების ცერემონიას ესწრებოდნენ გეორგ ფლესის შთამომავლები - ტაის და მირა ბერმანები და ჯორჯო ვან სტრატენი (მწერალი და კულტურის მენეჯერი).
