22/06/2025
ᲐᲨᲨ-ᲘᲡ ᲗᲐᲕᲓᲐᲡᲮᲛᲔᲑᲘ ᲘᲠᲐᲜᲘᲡ ᲑᲘᲠᲗᲕᲣᲚ ᲝᲑᲘᲔᲥᲢᲔᲑᲖᲔ: ᲔᲡᲙᲐᲚᲐᲪᲘᲐ ᲓᲐ ᲠᲐᲓᲘᲐᲪᲘᲘᲡ ᲡᲐᲤᲠᲗᲮᲔ 👇
აშშ-ის მიერ ირანის ბირთვულ ობიექტებზე განხორციელებული დარტყმები არა მხოლოდ ისრაელ-ირანის კონფლიქტის მასშტაბურ ესკალაციას წარმოადგენს, არამედ რადიაციული საფრთხის შიშსაც იწვევს.
შაბათს, აშშ-ის სამხედროებმა ირანის სამ საკვანძო ბირთვულ ობიექტს - ფორდოს, ნატანზს და ისპაჰანს - დაარტყეს, რითაც სერიოზული ზიანი მიაყენეს ირანის ბირთვულ დაწესებულებებს. Maxar Technologies-ის მიერ გავრცელებულ სატელიტურ სურათზე, 2025 წლის 19 ივნისით დათარიღებულზე, ჩანს სატვირთო მანქანები ირანის ფორდოს საწვავის გამდიდრების ქარხნის (FFEP) მიწისქვეშა შესასვლელთან.
ეს დარტყმები არა მხოლოდ ისრაელ-ირანის კონფლიქტში აშშ-ის უშუალო ჩართულობას ნიშნავს, არამედ იმის გამო, რომ სამიზნეები ბირთვული ობიექტები იყო, შესაძლო რადიაციული დაბინძურების შესახებ შეშფოთება გააჩინა.
თუმცა, ირანის ბირთვული რეგულირების ორგანომ განაცხადა, რომ ამ ობიექტებთან ახლოს მცხოვრები მოსახლეობისთვის საფრთხე არ არსებობს. ირანის სამაუწყებლო კორპორაციის ოფიციალურმა წარმომადგენელმა განაცხადა, რომ აშშ-ის მიერ დარტყმულ ბირთვულ ობიექტებზე არ იყო მასალები, რომლებიც რადიაციას გამოიწვევდა.
„დაბინძურების ნიშნები არ დაფიქსირებულა“, – ციტირებს ირანული სახელმწიფო მედია ქვეყნის ბირთვული უსაფრთხოების ეროვნულ ცენტრს. „არ არსებობს საფრთხე ზემოხსენებული ობიექტების გარშემო მცხოვრები მოსახლეობისთვის“, – ნათქვამია განცხადებაში.
გაეროს ბირთვული სათვალთვალო ორგანიზაციამ, ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტომ (IAEA), ასევე დაადასტურა, რომ ბირთვულ ობიექტებზე რადიაციის დონის მატება არ დაფიქსირებულა.
აშშ-ის დარტყმებამდე, ისრაელის მიერ ირანის ზოგიერთი საკვანძო ობიექტის დაბომბვამ ასევე გამოიწვია რადიაციის შიში. თუმცა, IAEA-ს განცხადებით, ისრაელის დარტყმების შედეგად გარემოში რადიოაქტიური მასალების გაჟონვა არ დაფიქსირებულა.
გაეროს ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტო არაერთხელ აფრთხილებდა, რომ ბირთვულ ობიექტებზე თავდასხმა დაუშვებელია ბირთვული უსაფრთხოებისთვის პოტენციური საფრთხის გამო.
მას შემდეგ, რაც აშშ-მა ფორდოს, ნატანზის და ისპაჰანის გამდიდრების ქარხნებს დაარტყა, ირანელმა ოფიციალურმა პირმა განაცხადა, რომ ობიექტები ევაკუირებული იყო.
„გამდიდრებული ურანის მარაგი ბირთვული ცენტრებიდან გადატანილი იყო და იქ არ დარჩენილა მასალები, რომლებიც, სამიზნეში მოხვედრის შემთხვევაში, რადიაციას გამოიწვევდა და ზიანს მიაყენებდა ჩვენს თანამემამულეებს“, – განაცხადა როიტერის ცნობით ჰასან აბედინიმ, ირანის სახელმწიფო მაუწყებლის პოლიტიკურმა მოადგილემ.
აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა გამოაცხადა ამერიკის სამხედრო დარტყმები ირანის სამ ბირთვულ ობიექტზე და თეირანს გააფრთხილა, რომ უფრო მეტ თავდასხმას მიიღებდა, თუ ის მშვიდობაზე არ დათანხმდებოდა.
„თუ მშვიდობა სწრაფად არ დადგება, ჩვენ იმ სხვა სამიზნეებზეც წავალთ სიზუსტით, სისწრაფითა და ოსტატობით“, – განაცხადა ტრამპმა თავის სამ წუთზე ოდნავ მეტ ხანს გაგრძელებულ სიტყვაში.
ეს მოვლენა დღეების განმავლობაში მიმდინარე მსჯელობის შემდეგ მოხდა და დიდი ხნით ადრე, სანამ პრეზიდენტი თავის მიერ დადგენილ ორკვირიან ვადას გადააჭარბებდა იმის გადასაწყვეტად, ჩაერეოდა თუ არა აშშ-ის სამხედრო ძალა.
