26/05/2026
Van bosbranden naar ‘Fire Wine’: hoe wijngaarden de sleutel bleken in Catalonië
De wijngaard van Celler Abadal vlak bij een gebied dat in 2017 afbrandde.Bron SAMUEL ARANDA / NYT
Bosbranden in Europa worden elk jaar intenser en verwoestender. Met honderdduizenden hectaren die in vlammen opgingen was de zomer van 2025 de ergste sinds het begin van de metingen. Hoe zal het dit jaar gaan? En op welke manier kunnen wijn, truffels en honing ons helpen?
Dit artikel is geschreven doorJeanna SmialekGepubliceerd op 26 mei 2026, 13:00
Vlammen overspoelen een bos in het Spaanse Catalonië, razen door een uitgestrekt natuurgebied en koersen recht af op honderden hectaren dennenbomen en struikgewas. Maar nog voor de vuurzee hen bereikt, stuit de ravage op Celler Abadal, een achthonderd jaar oude familiewijngaard die zich uitstrekt over de heuvels van rode klei.
Terwijl de vlammen de strakke rijen wijnranken naderen, op amper een paar meter kale grond van de bosrand gescheiden, gebeurt er iets vreemds. Het vuur stopt.
Dat was in 2017 een zeldzaam, onverwacht lichtpunt. Bepaalde landschappen, waaronder wijngaarden, kunnen helpen om uitslaande bosbranden af te remmen of zelfs deels te stoppen.
“Het is hier niet alleen mooi,” vertelt Ramón Roqueta, de eigenaar van Celler Abadal. Terwijl hij eerder deze maand op een zonnige dag door zijn terrasvormige wijngaard wandelt, wijst hij naar een nagenoeg kale heuvel waar de vlammen ooit woedden. “Het maakt de omgeving ook weerbaarder.”
Focus op preventie
Europese bosbranden worden almaar intenser en desastreuzer. Vorig jaar beleefde het continent zijn ergste bosbrandenseizoen sinds de metingen in 2006 begonnen, met ruim een miljoen verwoeste hectaren. Intussen overtreft de totale verbrande oppervlakte in 2026 nu al het jaarlijkse gemiddelde van 2006 tot en met 2025.
Nu de branden verergeren, passen Europese landen zich aan. Ze focussen minder op louter blussen en meer op preventie.
Quote van .
Wijngaarden vatten uiterst moeilijk vuur. Door de open ruimte tussen de rijen moet een brand grote sprongen maken om zich te verspreiden
Een opvallend nieuw inzicht van brandonderzoekers stelt dat wijnboeren, net als truffeltelers en imkers, een cruciale rol spelen in de strijd. Ze kunnen droge, dorre gebieden weerbaarder maken tegen de klimaatverandering en extreme branden.
In het geval van wijngaarden vatten de weelderige groene ranken uiterst moeilijk vuur. Door de open ruimte tussen de rijen moet een brand bovendien grote sprongen maken om zich te verspreiden. Daarnaast gedijen druiven op plekken waar andere gewassen kansloos zijn. Wijngaarden voorzien soms ook wateraansluitingen en toegangswegen hoog in de bergen. Die blijken van onschatbare waarde voor brandweerlui op locaties waar zulke infrastructuur anders ontbreekt.
Duwtje in de rug
Ook de teelt van truffels en honing zet boeren ertoe aan om stukken bos te beheren die anders volledig zouden verwilderen.
Vanuit die gedachte reiken experts van het Catalaanse Centrum voor Boswetenschappen en Technologie sinds vorig jaar een speciaal kwaliteitslabel uit. Wijngaarden en andere landbouwbedrijven die ingrepen doen om toekomstige rampen te voorkomen, krijgen de erkenning ‘Fire Wine’ of ‘Fire Product’.
Celler Abadal ontving vorig jaar als allereerste wijnmaker het Fire Wine-label. Dat embleem is vergelijkbaar met het biologische keurmerk op veel Europese verpakkingen. Het is enerzijds bedoeld om goed gedrag te belonen en anderzijds om kennis over de juiste technieken te verspreiden. De hoop is dat consumenten het uiteindelijk zullen herkennen, zodat het uitgroeit tot een marketinginstrument dat verantwoordelijke telers een duwtje in de rug geeft.
Celler Abadal ontving vorig jaar als allereerste wijnmaker het Fire Wine-labelBron SAMUEL ARANDA / NYT
“Wie het label krijgt, is zich bewuster van wat goed gaat en wat nog beter kan,” zegt Elena Górriz Mifsud, de onderzoeker bij het Catalaanse boscentrum die het project mee opstartte. De Europese Unie heeft de initiële financiering voorzien, voegt ze eraan toe. “We produceren niet alleen wijn,” legt ze uit. “We zorgen voor veiligheid.”
Katerina Horakova, een woordvoerder van de Europese Unie, stelt dat het officiële certificaat voorlopig beperkt is tot Catalonië, maar dat het kader erg flexibel is. “De kans bestaat dat we het model uitbreiden naar andere regio’s waar een hoog risico op bosbranden heerst,” klinkt het. Volgens Górriz Mifsud hebben bedrijven in het zuiden van Frankrijk, Bulgarije en op de Canarische Eilanden intussen interesse getoond in het programma.
Doordacht landschapsbeheer
Het initiatief is een van de vele inspanningen waarmee de Europese overheden de toenemende dreiging van bosbranden proberen te counteren. De EU heeft uitgebreide technologieën ontwikkeld om het landschap in kaart te brengen en te monitoren.
Die systemen verfijnt ze voortdurend met meer data en frequente updates. Daarnaast werkt de EU samen met de nationale hoofdsteden om brandweerlieden strategisch in te zetten op risicoplekken en om de vloot van blusvliegtuigen verder uit te breiden.
Toch spelen preventieve maatregelen, zoals doordacht landschapsbeheer, een steeds grotere en belangrijkere rol. In Spanje hebben inmiddels zes wijngaarden in Catalonië en twee in Galicië het Fire Wine-label gekregen, stelt Górriz Mifsud. Het boscentrum reikt de erkenning binnenkort ook uit aan een dertigtal andere wijnproducenten en bereidt nog meer accreditaties voor.
De wijngaard van Roqueta sleepte de onderscheiding deels in de wacht dankzij de gerichte maatregelen na de brand van 2017.
Hoewel de vuurzee het landgoed niet volledig verwoestte, verschroeiden sommige percelen en kregen andere druiven een sterke rooksmaak. Tijdens de wandeling over zijn velden wijst Roqueta op de ezels die in het nabijgelegen bos gras staan te grazen. Zij helpen de begroeiing aan de rand van de wijngaard flink uit te dunnen. Verder is ook het gras rond de boomgrens verwijderd, waardoor een naderende brand veel minder brandstof op de grond vindt.
Zwarte truffels
Martín Códax Viticultores, een wijnbouwcoöperatie in Galicië, klopte bij het boscentrum aan nadat de regio vorig jaar twee weken lang werd geteisterd door bosbranden.
Het Fire Wine-team adviseerde hen om bufferzones aan te leggen tussen de ranken en het bos, de begroeiing te snoeien tijdens het brandseizoen en de watertoevoer voor blusteams te optimaliseren, vertelt Miguel Tubío, een van de directeurs van de coöperatie. “We zien wijngaarden steeds vaker als meer dan alleen landbouwgewassen”, schrijft Tubío in een e-mail.
Juan Martínez de Aragón deelt die visie, maar dan voor zijn zwarte truffels. Hij leidt Biotruf, een bedrijf dat de aromatische delicatessen teelt in de Catalaanse heuvels. Net als wijngaarden kunnen ook truffelplantages de verspreiding van vlammen een halt toeroepen.
Juan Martinez de Aragon teelt truffels in de Catalaanse heuvels.Bron SAMUEL ARANDA / NYT
Truffels worden geplant aan de voet van steeneiken. De bomenrijen staan ver uit elkaar, op veilige afstand van het omliggende bos, en worden doorkruist door waterleidingen. Bovendien is de bodem rondom schaars begroeid, een direct gevolg van de manier waarop truffels groeien.
“Die plantengroei verdwijnt op een volledig natuurlijke manier, want de schimmel rond de boom fungeert als een organische onkruidverdelger,” verduidelijkt Martínez de Aragón. “Het zijn in feite kleine eilandjes verspreid over wat anders een dicht bos zou zijn.”
Quote van .
Voor de voedsel- en wijnproducenten hoog in de Catalaanse heuvels is het overduidelijk hoe waardevol het is om hun terrein voor te bereiden op het ergste
Als onderdeel van zijn bedrijf neemt Martínez de Aragón toeristen mee op truffeljacht, waarna hij hen toont hoe ze de zwammen moeten wassen en bereiden. In de degustatieruimte pronkt hij steevast met de verpakking van zijn product, duidelijk voorzien van de stempel ‘Fire Product’.
“Het grote publiek moet beseffen dat truffels niet alleen ontzettend lekker en populair zijn, maar dat we daarnaast ook uiterst belangrijk werk verrichten,” zegt hij.
Voor de voedsel- en wijnproducenten hoog in de Catalaanse heuvels is het overduidelijk hoe waardevol het is om hun terrein voor te bereiden op het ergste. De familie Roqueta zit al sinds 1199 in de wijnbouw. Op het huidige domein bevinden zich eeuwenoude wijnkelders, een landhuis dat al generaties lang overgaat van ouder op kind en wijnranken die al decennialang vrucht dragen.
Terwijl hij langs de omgeploegde rijen wandelt, pal langs velden die recent nog bedreigd werden door droogte en vuur, beseft Roqueta dat zijn familiebedrijf enkel kan overleven door in een tijd van klimaatverandering vooruit te kijken. “We moeten ons nu aanpassen met oog op de komende achthonderd jaar.”
