29/11/2018
With Love from Beograd .
PPSH-ja që në krijimin e saj e ka pasur shumë për zemër zonën e Fushë Alies (përfshi këtu fshatrat F.Alie, Bllice, Rrenx dhe Laçes), për këtë arsye ajo u “kujdes” shumë që popullsia e kësaj zone t’a ndjente dorën e “ngrohtë” të saj. Kjo dashuri e madhe nisi ne kodrat e Shumbatit. Me bekimin e PKSH-s, repartet e ushtrisë partizane te komanduara nga Haxhi Lleshi, natën e 7 korrikut 1944 kishin zënë majat e kodrave përreth Fushë Alies, kishin hapur transhe dhe ishin bërë gati që banorët e kesaj zone të zgjoheshin e të dilnin në ara për të shkrehur këmbëzat në drejtim tyre. Partia jonë e “dashur”, nuk mund të lejonte që ky popull të lodhej në ara, se i dhimsej ndaj në të gdhirë, sapo rrezet e diellit ngrohën fshatin, plumbat e nxehtë që dilnin nga grykat e armëve përshëndetën fushëaliasit. Ata nuk kursyen jetën e te rinjëvë: Tafë Kacani, Fezë Spata, Sefë Alia, Shaqir Buci, Qazim Tërshana, Shaban Kukeli, Tahir Alia, Dinë Shehu, Shaban Alia, Ibrahim Risi e shumë të tjerë të plagosur.
Ky ishte rasti i parë i përkëdhelive për këtë zonë, përkëdheli që do të vazhdonin për vite me radhë. Vetëm njëzët ditë më vonë me datë 27 korrik radhën i kishte Sina, ku pushkët dhe urat e zjarrit përshkuan zonën pas një lufte të ashpër që u zhvillua në Sinë, sinjanët u tërhoqën pasi kishin lënë pas në fushë-betejë të vrarë shumë shokë si Isuf Loka, Ahmet Drizi, Fali Dirzi, Halim Pashnjari, Xheladin Bardhi, Selim Drizi, Ismail Pashnjari e shumë te tjerë te plagosur. Ishte bërë një zallamahi e madhe dhe askush nuk arrinte të kuptonte se pse sulmoheshin nga partizanët dhe cili ishte armiku. Të çoroditur zbritën në Arras ndërsa banorët e Fushë-Alies ishin larguar me shpejtësi në drejtim të fshatrave përtej Drinit. Në Fushë-Alie partizanët gjetën Hazis Toskun të cilin e vranë në derë të shtepisë me gjakftohtësine më të madhe, ata i vunë zjarrin gjithçkaje, shtëpive, mullarëve me bar, shregëve të grurit. Në Blliçe dhe më shumë “dhimbshuri” kapen dy fshatare Ibrahim dhe Jahe Murraku i lidhen me tel dhe njerin e hodhën të gjallë në zjarrin e shtëpisë që digjej, ndërsa tjetrin e vranë në vend. Po bëmat e PPSH-së nuk përfundojnë këtu ato do të vazhdojnë me intensitet dhe për 50 vjet dhe me e “lavdishmja” është saga e vrasjeve (pushkatimeve), arrestimeve dhe dënimeve politike. Shumë nga fshataret e zonës duke kundërshtuar hapur regjimin që po ravijëzohej në vend nuk u mbeti rrugë tjetër veçse të luftonim deri në fishekun e fundit ne ndjekeje të këtyre të fundit, u vunë batalione të tëra partizane. Kështu u vranë; në Gramë Hajredin Spata-n, në Kovashicë Rexhep Bodi, në Mirditë Nazif Raska, në Tiranë Dervish Lusha, Isuf Bajraktari, Sherif Kola dhe Sefedin Noka, në Drin te Bardhë Maliq Alia, Halim Gjoni, Zenel Buci e Abdulla Alia, duke përfunduar në Kolesjanin e Kukesit ku u vra Halil Alia, Gjetan Gjoni e Selman Kukeli.
Keshtu u “çlirua” vendi nga lufta shqiptaro-shqiptare me banorët e zonës së Fushë-Alies e cila përfundoi me nje bilanc tronditës. Ky bilanc “fitoresh” do të pasurohej çdo vit me pushkatime, arrestime dhe gjyqe politike. Të gjithë ata që kishin menduar se me mbarimin e luftës do të mbyllej edhe hasmëria e kësaj zone me PKSH-në (PPSH apo me reliktet e tyre te quajtura tashme se fundi PS), ishin të gabuar rëndë. Menjëherë pas çlirimit Partia udhëzon të vritet një anëtar këshilli në Fushë-Alie, Hamit Kukeli. Terrori ndaj popullit dhe raprezaljet e njëpasnjëshme detyruan që shumë djem t’i drejtohen kufirit për një jetë të sigurtë. Skenaret e turpshme që fabrikoheshin papushim, u montuan në akuza, u shprehen me kërcënime, dhunë e tortura për pranimin e “fajit”. Kur lexon sot dëshminë e të ndjerit Isuf Kovaçi ne gjyq, bindesh për dhunën e ushtruar ndaj tij. Ai “pranon” se: “….kishim vendosur që një nëndetëse do të vinte nëpër Drin nga Mali i Zi deri tek meja e Bitrit (Laces) ku do të bënim një mbledhje….”. Po kjo? Nëndetësja në lumin Drin sa mund të pranohet sot? Ai kishte pranuar çdo gjë të servirur pas mureve të errëta dhe me lot në sy tregonte dy vragat e thella te hapura me thikë dhe të mbushura me kripë. Metoda të tilla çnjerzore përdoren hetuesit dhe prokurorët e asaj kohe, derisa “kopsitën” akuzat ndaj 70% të familjeve te Blliçes, Fushë-Alies e Laçesës. Deri në vitin 1991 kaluan nëpër “duart e ngrohta” të partise 74 te rinj të vrarë, 76 te rinj te burgosur dhe 595 vite burg.
Gjyqet politike shndërroheshin në spektakle ku regjisorët fërkonin duart nga kënaqësia. Sot këta regjisorë, dhe regjisorët më të vegjël ngacmojnë krenarinë e kësaj zone, nuk u vete as në mendje se duhet të paktën në një rast të kërkonin ndjesë publike. Janë shpirtërat e 74 të vrarëvë, janë vuajtjet e 76 të burgosurve, janë jetimët e gjallë që nuk harrojnë sado që kameleonët paraqiten me bojë dhe pa bojë, me fytyrë apo pa fytyrë fare. Jane mijra të gjallë ish-të burgosur në burgun më të madh të historisë, Fushë-Alie, që sot më shumë se kurrë kërkojnë vlerësim. Askujt nuk i vete në mendje se vlerësimi do t’ju bëhet ndonjëherë nga ata, xhelatet, apo bijt e tyre te një forme të re, por, do te jenë të vlërësuar nga ata që vuajtën, u denigruan, u persekutuan për vite të tëra.
Kronologjia e kësaj “lufte” sipas viteve: Më 30 tetor 1943 u vra Selman Lata; Më 23 dhjetor 1943 u vrane: Haziz Alia, Fil Skepi, Mudë Coli,Ramadan Dika,Han Tota, Hysen Dika, Arif Pergjegji, Sali Noka; Me 6 maj 1944 u vra Halit Leshi; Me 1 qershor 1944 u vra Hajdar Spata e Haziz Kaloshi; Me 25 qershor 1944 u vra Sabri H. Laci; Me 7 korrik 1944 u vrane: Tafë Kacani,Fezë Spata,Sef Alia, Shaqir Buci, Qazim Tërshana. Shaban Kukeli.Tahir Alia, Dinë Shehu,Shaban Alia, Ibrahim Rusi; Më 18 korrik 1944 u vra Miftar Kaloshi; Më 27 korrik 1944 u vranë: Isuf Loka, Haziz Tosku, Ahmet Drizi, Fali Drizi, Halim Pashnjari, Jahe Murraku, Selim Drizi, Ismail Pashnjari, Ibrahim Murraku(e hodhen te gjalle ne zjarr); Më 5 gusht 1944 u vra Hajredin Spata (u plagos edhe Adem Bushi); Më 25 gusht 1944 u vra Rexhep Bodi; Më 27 gusht 1944 u vra Nazif Raska; Më 2 nentor 1944 u vra Sherif Kola; Më 12 nentor 1944 u vrane: Dervish Lusha, Isuf Bajraktari; Më 5 dhjetor 1944 u vra Sefedin Noka; Më 16 dhjetor 1944 u vrane: Maliq Alia, Halim Gjoni; Më 18 dhjetor 1944 u vrane Zenel Buci, Abdulla Alia; Më 23 dhjetor 1944 u vrane Halil Alia,Xhetan Gjoni, Selman Kukeli; Më 30 mars 1945 u pushkatua Hamit Kukeli; Më 6 prill 1945 u arrestua Hasan Prifti; Më 9 maj 1945 u pushkatua Mersim Hasi; Më 1 korrik 1945 arrestohet Qazim Noka; Më 23 korrik 1945 u pushkatua Halit Prifti; Më 31 gusht 1945 u pushkatua Xhafer Kaloshi; Më 25 shkurt 1946 u pushkatua Xhafer Pana, Tofik Lusha, Sefedin Lusha; Më 5 prill 1946 u arrestua Shaban Hata; Më 9 prill 1946 u pushkatua Qazim Kaloshi; Më 9 prill 1946 u arrestua Medi Kaloshi; Më 15 prill 1946 u arrestua Halim Kaloshi; Më 16 qershor 1946 u pushkatua Rustem Bitri; Me 17 qershor 1946 u pushkatua Adem Bitri; Më 10 qershor 1946 u arrestua Abaz Kaloshi; Me 23 qershor 1946 u arrestua Halit Gjini; Më 26 qershor 1946 u arrestua Sali Gjini; Më 27 qershor 1946 u arrestua Haxhi Skepi; Më 15 korrik 1946 u arrestua Ismail Daci; Më 17 korrik 1946 u arrestua Ilmi Manerkolli; Më 2 gusht 1946 u pushkatua Bajram Cakrri; Më 4 gusht 1946 u arrestua Shaban Kaloshi; Më 12 gusht 1946 u arrestua Emin Kaloshi; Më 13 gusht 1946 u arrestua Shaqir Kaloshi; Me 7 shtator 1946 u pushkatua Faredin Jahja; Më 27 shtator 1946 u arrestua Ramadan P**a; Më 30 shtator 1946 u arrestua Ibrahim Krrashi; më 10 nentor 1946 u pushkatua Maliq Sava; Më 6 dhjetor 1946 u pushkatua Bajram Vlesha; Më 12 dhjetor 1946 u pushkatua Elez Kaloshi; Më 13 janar 1947 u pushkatua Sulë Kukeli; Më 28 shkurt 1947 u arrestua Lam Skepi; Më 3 mars 1947 u arrestua Haziz Raska; Më 3 qershor 1947 u arrestua Daut Koltraka; Më 16 korrik 1947 u arrestua Sabri Doci; Më 28 tetor 1947 u arrestua Sali Suli; Më 20 dhjetor 1947 u pushkatua Xhemal Kaloshi; Më 31 dhjetor 1947 u arrestua Ramadan Kaloshi; Më 13 janar 1948 u pushkatua Zenel Lika; Më 31 maj 1948 vdiq ne burg Sali Suli; Më 30 gusht 1948 u pushkatua Sulë Kacani (Po kete vit u arratisen Shaqir Derti,Hamit Derti dhe me vone Rexhep. Selim e Mexhit Leka); Më 25 shkurt 1949 vdiq ne burg Ramadan Kaloshi; Më 24 prill 1949 u pushkatua Sefedin Lusha; Me 25 shkurt 1950 u arrestua Sulltane Lusha; Me 25 maj 1950 u vra Demir Lusha; Më 21 qershor 1950 u arrestuan: Sabedin e Rasim Kaloshi; Më 7 shtator 1950 u arrestuan:Met Cuni,Sabri e Sulë Derti dhe Fezë Daci; Më 27 shtator 1950 u pushkatua Selman Rusi; Ne maj 1951 u vra Ibrahim Kojnozi,u plagos Rexhep Leka; Më 13 qershor 1951 u arrestua Osman Kovaci, Isuf Lusha; Më 8 dhjetor 1951 vdiq ne burg Haxhi Noka; Më 24 qershor 1951 u arrestua Dinë Bitri (Ne vitin 1953 arratiset: Adem Bushi); Më 1958 vritet ne Beograd Hasan Spata; Më 24 prill 1958 u arrestua Musa Rusi; Më 4 qershor 1958 u arrestua Shefki Spata; Më 7 qershor 1958 u arrestua Hajredin Alia (Maj 1958 arratisen: Lam, Haxhi,Qani Skepi dhe familja e Halil Alisë. Iku edhe Ramadan Tota); Më 16 mars 1961 vdiq ne burg Halil Lusha; Me 15 gusht 1961 u vra Hasan Xh. Spata; Më 13 shtator 1963 u arrestua Bajram Bitri (Me 20 tetor 1965 arratisen:Nazmi Dauti, Haxhi P**a, Xhemal Spata,Muharrem Spata, Qamil Spata, Dalip Spata); Më 20 tetor 1965 u vra Haxhi P**a; Me 20 tetor 1965 u arrestua Xhemal Spata; Me 23 tetor 1965 u arrestua Xhelil Ferra; Me 23 tetor 1965 u arrestua Rasim Dauti; Më 22 maj 1966 u arrestua Fetah Hysa; Me 3 qershor 1966 u arrestua Xhetan Rusi; Më 7 janar 1969 u arrestua Staf Lusha; Më 18 janar 1969 u arrestua Gani Noka; Më 6 gusht 1969 u arrestua Sulbie Gjini(Spata); Më 27 nentor 1970 u arrestua Sakip Kaloshi; Më 10 qershor 1971 u arrestua Hakik Kuta; Më 18 qershor 1971 u arrestua Dalip Hasi; Më 12 nentor 1971 u arrestua Seit Gjoni; Me 9 dhjetor 1971 u arrestua Elez Marku; Me 10 shkurt 1972 u arrestua Ilmi Kurti; Me 29 mars 1972 u arrestua:Halit Marku, Ramadan Kurti; Më 18 gusht 1972 u arrestua Shaban Spata; Më 29 mars 1973 u pushkatua Shaqir Noka; Me 20 prill 1973 u pushkatua Selim Bitri; Më 2 shkurt 1974 u arrestua Seit Nezha; Me 25 prill 1974 u arrestua Ilmi Spata; Më 25 janar 1975 u arrestua Hasan Tota; Me 25 prill 1975 u arrestua Han Tota; Më 27 prill 1975 u arrestua Haziz Noka; Më 8 dhjetor 1975 u arrestua Xhemal Tota; Me 12 shtator 1976 u arrestua Rasim Dauti; Me 28 shtator 1977 u arrestua Xhelil Ferra; Me 24 gusht 1978 u arrestua Mersim Lusha; Me 7 shtator 1978 u arrestua Ramiz Spata; Me 11 shtator 1978 u arrestua Rexhep Kacani; Me 10 tetor 1978 u arrestua Kade Marku; Me 10 gusht 1980 u arrestua Shefki Sapat; Më 12 gusht 1980 u arrestua Nazmi Kukeli
